Ο νερόμυλος του Αγίου Γερμανού

Ο νερόμυλος του Αγίου Γερμανού στις Πρέσπες βρίσκεται κοντά· σύμφωνα με τους ιδιοκτήτες, είναι ο μόνος νερόμυλος της περιοχής που σώζεται. Τον έχτισε το 1930 μια οικογένεια του χωριού, τον αποκατέστησε η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών και οι επισκέπτες μπορούν να μπουν. Ο οδηγός αυτός λέει την ιστορία του και πώς να οργανώσετε την επίσκεψή σας. Οι ημέρες λειτουργίας αλλάζουν, γι' αυτό δεν αναγράφουμε καμία.

Μυλόπετρα ακουμπισμένη σε πέτρινο τοίχο στον αναστηλωμένο νερόμυλο.
Μια μυλόπετρα ακουμπισμένη σε πέτρινο τοίχο.

Ένας μύλος για ένα χωριό

Σύμφωνα με την Europa Nostra, τον νερόμυλο τον έχτισε το 1930 μια οικογένεια του χωριού για τις ανάγκες των κατοίκων. Η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών εξηγεί ότι η ροή του ποταμού κινούσε μυλόπετρες που κάλυπταν βασικές ανάγκες της κοινότητας, αλέθοντας σιτηρά και παράγοντας αλεύρι, και χαρακτηρίζει τον μύλο ζωντανό παράδειγμα της αλληλεξάρτησης ανθρώπου και φύσης.

Πώς λειτουργεί ένας νερόμυλος

Η ροή του ποταμού γύριζε τις μυλόπετρες και οι πέτρες άλεθαν το σιτάρι σε αλεύρι. Η Εταιρία αναφέρει ότι το αρχικό κτίριο περιλάμβανε μύλο για αλεύρι, νεροτριβή και μαντάνι, τα δύο τελευταία μηχανήματα για την επεξεργασία μάλλινων υφασμάτων. Προσθέτει ότι το κτίριο σώθηκε σχεδόν ακέραιο και αναφέρει τρία τμήματα αποκατεστημένου μηχανολογικού εξοπλισμού.

Ξύλινος τροχός και μηχανισμός πίεσης μέσα στον αναστηλωμένο νερόμυλο.
Ο ξύλινος τροχός και ο μηχανισμός πίεσης μέσα στον μύλο.

Η αποκατάσταση

Οι πρώτες προσπάθειες αποκατάστασης ξεκίνησαν το 1997, με πρωτοβουλία της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών, με τοπικούς κατοίκους και εθελοντές του WWF Ελλάς. Το Ίδρυμα MAVA στήριξε τις πρώτες εργασίες. Το 2014 ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση του κύριου μύλου, με χορηγίες του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη και του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, τα οποία μαζί με το Ίδρυμα Hans Wilsdorf χρηματοδότησαν και την αποκατάσταση των γειτονικών κτιρίων του μύλου.

Το βραβείο

Το 2016 η αποκατάσταση τιμήθηκε με το βραβείο Europa Nostra στην κατηγορία Αποκατάσταση και με το Grand Prix του Ευρωπαϊκού Βραβείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Σύμφωνα με την Europa Nostra, η τελετή απονομής έγινε στον μύλο στις 15 Οκτωβρίου 2016. Ο οργανισμός τον περιγράφει ως παραδοσιακό, λειτουργικό νερόμυλο.

Το ποτάμι και η πέστροφα

Ο μύλος βρίσκεται δίπλα στο ποτάμι του Αγίου Γερμανού, το οποίο η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών συνδέει με την ενδημική πέστροφα των Πρεσπών. Η Εταιρία τη χαρακτηρίζει ένα από τα αρχαιότερα είδη πέστροφας της Μεσογείου. Αναφέρει ότι ζει μόνο στο ποτάμι του Αγίου Γερμανού και σε άλλα τρία ποτάμια της Βόρειας Μακεδονίας και ότι κατατάσσεται ως κινδυνεύον είδος στην Κόκκινη Λίστα της IUCN για τα ενδημικά γλυκού νερού ψάρια της Μεσογείου. Οι λίμνες που τροφοδοτεί το ποτάμι υπάρχουν στις λίμνες των Πρεσπών.

Η επίσκεψη στον νερόμυλο

Οι επισκέπτες μπορούν να μπουν στον μύλο. Η Εταιρία περιγράφει την είσοδο ως δωρεάν, με ξεναγήσεις, και τον μύλο ως προσβάσιμο σε άτομα με αναπηρία. Ένας γνώστης ξεναγός εξηγεί τον μύλο και βοηθούν πινακίδες πληροφοριών που ετοίμασε η Εταιρία. Η Εταιρία έχει επίσης δημιουργήσει δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για τον νερόμυλο και το ποτάμι, για μικρότερους επισκέπτες. Οι ημέρες λειτουργίας αλλάζουν, γι' αυτό δεν τις αναγράφουμε: δείτε πρώτα τη σελίδα της Εταιρίας ή τη σελίδα του Poliprespa για τον νερόμυλο. Οι ομαδικές επισκέψεις εκτός των συνηθισμένων ημερών κανονίζονται με την Εταιρία· η σελίδα της εξηγεί πώς.

Υπάρχει και ένας δεύτερος μύλος δίπλα στον κύριο, που σύμφωνα με τους ιδιοκτήτες λειτουργεί πλέον για επισκέπτες. Δείτε τη σελίδα της Εταιρίας για τις ημέρες επίσκεψης.

Ο μύλος μαζί με το χωριό

Ο νερόμυλος βρίσκεται κοντά και δεν δίνουμε απόσταση. Συνδυάστε τον με τα σοκάκια και τον ναό: ο οδηγός του χωριού εξηγεί πώς, και η βυζαντινή κληρονομιά των Πρεσπών τοποθετεί τον ναό στο ευρύτερο πλαίσιό του. Για περισσότερες ιδέες, δείτε το τι να δείτε στις Πρέσπες.

Γρήγορες απαντήσεις

Μπορώ να επισκεφθώ τον νερόμυλο;

Ναι. Οι επισκέπτες μπορούν να μπουν και τις επισκέψεις τις οργανώνει η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών. Οι ημέρες λειτουργίας αλλάζουν, γι' αυτό δείτε πρώτα τη σελίδα της.

Είναι δωρεάν;

Η Εταιρία περιγράφει την είσοδο ως δωρεάν.

Πόσο παλιός είναι;

Χτίστηκε το 1930.

Ποιος τον αποκατέστησε;

Η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, με τοπικούς κατοίκους και εθελοντές, σε διάστημα πολλών ετών. Ο κύριος μύλος ολοκληρώθηκε το 2014.

Τέσσερα σπίτια μέσα στο χωριό

Το Prespes Luxury Homes έχει τέσσερα σπίτια σε ένα ανακαινισμένο πέτρινο κτίριο στον Άγιο Γερμανό: το Σπίτι 1 για έως 2 επισκέπτες, το Σπίτι 2 για έως 4, το Σπίτι 3 για έως 4 και το Σπίτι 4 για έως 5, και έως 15 συνολικά. Κάθε σπίτι έχει θέρμανση που ρυθμίζετε ανά δωμάτιο, ζεστό νερό όλη μέρα και καλάθι καλωσορίσματος με πρωινό. Τα Σπίτια 2, 3 και 4 έχουν επίσης τζάκι· παρέχουμε ξύλα και ένας άνθρωπος σάς βοηθά με το τζάκι. Γνωρίστε τα σπίτια ή ρωτήστε για διαθεσιμότητα. Δείτε τις φωτογραφίες · Περισσότεροι οδηγοί

Ρωτήστε για διαθεσιμότητα

Κτίριο το σούρουπο με ζεστά φώτα στον τοίχο και λουλούδια σε πλακόστρωτο δρομάκι.